Męty szklistkowe (zaburzenia przezierności szklistki)

Szklistka, zwana również ciałem szklistym (łac. corpus vitreum) to galaretowata, przezroczysta substancja wypełniająca tylną część gałki ocznej. Szklistka pomaga w utrzymaniu kulistego kształtu gałki ocznej oraz pośredniczy w odżywianiu tkanek wewnątrz oka. Dociska luźno leżącą siatkówkę do ścian gałki ocznej i zapobiega jej odwarstwianiu. Szklistka zbudowana w jest z siatki luźno ułożonych włókien kolagenowych i kwasu hialuronowego, pomiędzy którymi zamknięta jest woda, która stanowi ok. 90% całego składu szklistki.

Zaburzenia przezierności szklistki są jedną z najpowszechniejszych skarg zgłaszanych przez pacjentów w gabinetach okulistycznych. Najczęściej pacjenci zgłaszają obecność tzw. męt w ciele szklistym. Męty widoczne są najczęściej w postaci licznych, ruszających się szarych lub czarnych plamek (tzw. latające muszki) lub nitkowatych tworów przypominających robaki. Dodatkowo, w zaawansowanych przypadkach zmętnień szklistki mogą pojawiać się jasne błyski, zwłaszcza przy gwałtownej zmianie pozycji głowy lub pod wpływem wstrząsów.

Najczęstszą przyczyną pojawienia się mętów szklistkowych są procesy zwyrodnieniowe szklistki, które prowadzą do zmian w strukturze włókien kolagenowych szklistki (wzrost ilości połączeń pomiędzy włóknami, tworzenie konglomeratów, skracanie i skręcanie się włókien). Procesy zwyrodnieniowe szklistki są związane ze szkodliwym działaniem wolnych rodników oraz przyłączeniem się cząsteczek glukozy do włókien kolagenowych (tzw. glikacja włókien kolagenowych).

Procesy zwyrodnieniowe w obrębie szklistki przebiegają w kilku etapach. Najwcześniejszym, często bezobjawowym etapem jest tzw. zwyrodnienie włókienkowe, polegające to powstawaniu licznych, dodatkowych połączeń między włóknami kolagenowymi ciała szklistego. W miarę nasilania się procesów zwyrodnieniowych mogą pojawiać się objawy zauważalne przez pacjenta takie jak wspomniane latające muszki lub nitkowate twory. Jak wskazują badania zwyrodnienie włókienkowe występuje u ok. 34% osób pomiędzy 10 a 40 rokiem życia.

Liczne wiązania pomiędzy włóknami kolagenowymi powodują, że woda, która wypełniała przestrzenie między włóknami kolagenowymi jest z tych przestrzeni wypychana i dochodzi do powstania kolejnego etapu zwyrodnienia szklistki, zwanego upłynnieniem ciała szklistego. Polega ono na powstawaniu w szklistce komór wypełnionych wodą. Upłynnienie ciała szklistego występuje u ok. 25% osób w wieku 40-45 lat i u ok. 60% osób w wieku powyżej 80 lat.

Dalsze zmiany zwyrodnieniowe w obrębie włókien kolagenowych szklistki, polegające na skręcaniu i skracaniu się włókien kolagenowych prowadzą do obkurczania się szklistki. Szklistka oddziela się wtedy od tylnego bieguna gałki ocznej, z którym jest najsłabiej połączona. Zjawisko to nazywane jest tylnym odłączeniem ciała szklistego (z ang. PVD; posterior vitreal detachment). Tylne odłączenie ciała szklistego dotyczy ok. 6% osób w wieku powyżej 50 roku życia i około 65% osób powyżej 65 roku życia. Tylne odłączenie ciała szklistego może prowadzić do poważnych powikłań w postaci krwotoków do ciała szklistego, odwarstwienia siatkówki lub przedarcia siatkówki.

Badania naukowe ostatnich lat pokazują, że zmiany zwyrodnieniowe w obrębie szklistki są hamowane przez substancje antyoksydacyjne, które unieszkodliwiają wolne rodniki w środowisku wodnym (np. kwas askorbinowy) oraz substancje hamujące glikację włókien kolagenu (L-lizyna, procyjanidyna).

Newsletter Ofta

Jak nawiązać współpracę

Oferta dla prywatnych gabinetów okulistycznych

SPRAWDŹ